Menopauze en het Vrouwenhart

Menopauze, je hormonen — én dat stille Hart‑risico: Lp(a)

De Overgang is al lastig genoeg: opvliegers, nachtzweten, slaapgebrek, stemmingswisselingen en nog veel méér nare Overgangsklachten

Maar wist je dat de hormonale veranderingen die je meemaakt ook iets anders kunnen laten stijgen -- náást LDL cholesterol -- iets wat je hart serieus kan raken?

Veel vrouwen zijn zich absoluut niet bewust van een toename van het risico op Hart-en Vaatziekte ná de Menopauze.

In deze blog gaat het over Lp(a)Wat is Lp(a) — en waarom is het relevant ná de Menopauze

Wat is Lp(a)?

• Het is een combinatie van een LDL-achtig deeltje en een specifiek eiwit genaamd apolipoproteïne(a).

• Het transporteert vetten (cholesterol) door het bloed, net als LDL.

• Het unieke eiwit (apo(a)) maakt Lp(a) risicovoller dan gewone LDL, omdat het de kans op bloedpropvorming en aderverkalking vergroot.

• Lipoproteïne(a), kortweg Lp(a), is een vetdeeltje in je bloed dat al decennia bekend is als een onafhankelijke risicofactor voor hart‑ en vaatziekten.

• Het is eigenlijk een extra plakkerig eiwit dat aan je bloedvatwanden kleeft. 

• Wanneer je hier een verhoogde waarde van in je bloed hebt, kan bijdragen aan versnelde aderverkalking, ontsteking van je bloedvaten , bloedpropvorming >> trombose en een verhoogd risico op een hartinfarct

• LDL cholesterol kan een normale waarde hebben, terwijl Lp(a) sterk verhoogd kan zijn.

• Ná de menopauze stijgt zowel het LDL cholesterol als de Lp(a) waarde bij de meeste vrouwen door daling van het hormoon oestrogeen.

Belangrijk om te weten

Het is dus belangrijk om alle waardes te kennen; je totale cholesterol en Lp(a) waardes, om een duidelijk beeld te krijgen van het risico op hart- en vaatziektes. Een aanvullende calcium score kan hier ook een goed beeld van geven middels een scan. Bron: vrouwenhart.nl+2vrouwenhart.nl+2

Het lastige eraan: Verhoogd Lp(a) wordt voor > 90% genetisch bepaald. Je hebt het of je hebt het niet.

Leefstijl, dieet of meer bewegen hebben nauwelijks tot géén invloed om deze waarde in je bloed omlaag te krijgen— dus als je genetisch hoog zit, zit je hoog en loop je méér risico. Bron: vrouwenhart.nl+1

Doe een bloedtest

Slechts één bloedtest volstaat meestal om je Lp(a)-waarde te kennen, en — belangrijk — deze waarde verandert dus niet door je manier van eten en leven. 

Wat gebeurt er met Lp(a) rond de Menopauze?

• Waarom stijgt Lp(a)? Onderzoek laat zien dat rond de Overgang — wanneer je lichaam de Oestrogeenproductie sterk verlaagt — de Lp(a)-waarden bij vrouwen gemiddeld toenemend zijn. Bron: vrouwenhart.nl+1

• Gemiddeld hebben postmenopauzale vrouwen rond 17% hogere Lp(a)-waarden dan mannen van dezelfde leeftijd. Dat helpt verklaren waarom hart‑ en vaatziekten bij vrouwen na de Overgang sterk in risico toenemen. Bron: vrouwenhart.nl

• De hormonale daling  brengt niet alleen ‘Overgangs‑ellende’, maar kan ook je hart‑ en vaten meer kwetsbaar maken — zonder dat je het direct merkt. Het is voor elke vrouw goed om haar risico te kennen door bloedonderzoek aan te vragen. Zeker wanneer je Oestrogeen laag is ( geen hormoontherapie )

Waarom is het voor (post‑)menopauzale vrouwen extra belangrijk

• Veel vrouwen (en artsen) focussen op “klassieke” hart risico’s: LDL, HDL, hoge bloeddruk, roken, suiker, enzovoort. En testen niét op verhoogd Lp(a).

• Maar Lp(a) werkt níet zoals die klassieke vetten — en kan zelfstandig je risico verhogen, ook als je “normale” LDL en HDL waarden hebt. Bron: vrouwenhart.nl+2vrouwenhart.nl+2

• Omdat Lp(a) sterk genetisch bepaald is, helpt een gezonde leefstijl niet om het te verlagen. Wél gezond blijven eten om je LDL cholesterol deels te verlagen.

• Daarom is het misschien wél belangrijker dan je denkt om jouw Lp(a) waarde te kennen  — zeker als je familiegeschiedenis hebt van hart‑ en vaatziekten. Lp(a) wordt al voor je geboorte bepaald door erfelijkheid.

Wat kun je doen — en wat niet

Wat je niet kunt:

• Lp(a) verlagen met dieet, meer sporten of  het verhogen van het “goede” cholesterol middels gezonde vetten— die werken vooral voor gunstiger LDL/HDL, niet Lp(a).

• Bron: vrouwenhart.nl+2TIME+2

• Lp(a) vertragen door standaard statines ( die LDL omlaag brengen ) — Lp(a) is een ander deeltje, en reageert niet significant op statines. PCSK9-remmers hebben goede invloed om Lp(a) waardes omlaag te krijgen. Je huisarts kan je hier meer over vertellen. Bron: TIME+1

Wat je wel kunt doen — en zeker moet weten:

• Laat je Lp(a) testen, vooral na de Menopauze, of als er familie‑/persoonlijke voorgeschiedenis is van Hart‑ en Vaatziekten. Bron: Lp(a) Lipoproteïne(a) en het vrouwenhart - Vrouwenhart

• Ken de rest van je risicoprofiel: bloeddruk, LDL, suiker, roken, gewicht — Lp(a) werkt op zichzelf, maar in combinatie met andere risicofactoren neemt het gevaar flink toe.

• Overweeg in samenspraak met je arts of je wat doet met een verhoogde Lp(a) — soms is het vooral: waken over je algemene risicoprofiel, goed opvolgen, en extra alert zijn op signalen zoals pijn op de borst, kortademigheid, altijd moe zijn, rugpijn, misselijkheid, overmatig zweten, oedeem of hartkramp. Dit zijn waarschuwingssignalen van jouw lichaam dat er iets mis is.

Persoonlijke boodschap — Zeker voor Vrouwen in de Overgang rondom de Menopauze

De Menopauze is meer dan ‘alleen’ opvliegers, nachtweten en wisselende hormonen.

Het betekent ook: je hart en vaten worden vatbaarder voor ziektes — en Lp(a) kan daarin flink meespelen.

Veel vrouwen denken pas aan hart‑ en vaatziekten bij hun 60+, maar de basis kan al veel eerder gelegd zijn.

Vooral als je familiegeschiedenis hebt, klachten als hartkloppingen, een onrustig hart, rugpijn , vaak misselijk bent of pijn op de borst die uitstraalt of andere risicofactoren hebt — dan is het aan te raden om ( eenmalig ) je  Lp(a)-waarde  en alle cholesterolwaardes te laten testen vanaf de Menopauze.

Ken je risico!

Weet waar je staat. En handel bewust in overleg met jouw arts

Bio-identieken hormonen kúnnen helpen, maar zijn niet voor elke vrouw de beste keuze.

Bespreek de medische mogelijkheden qua behandeling met jouw arts.

Zodat hart-en vaatklachten eerder ontdekt en goed behandeld kunnen worden.

Bron: vrouwenhart.nl+2vrouwenhart.nl+2