Waarom krijg je na de overgang vaker een blaasontsteking?

Als je voor de overgang nooit last had van blaasontstekingen en ze nu ineens steeds terugkomen, dan is dat geen toeval. Het heeft alles te maken met oestrogeen — of liever gezegd: het gebrek eraan.

Oestrogeen houdt het slijmvlies van je vagina, plasbuis en blaas gezond, dik en soepel. Het zorgt ervoor dat die weefsels goed doorbloed zijn en een stevige beschermlaag vormen. Zodra de oestrogeenproductie daalt — bij de overgang, maar soms al vroeg in de perimenopauze — begint dat slijmvlies dunner en kwetsbaarder te worden.

Wat er dan gebeurt:

• 🔴Het slijmvlies van de plasbuis wordt dunner, waardoor bacteriën makkelijker naar binnen kunnen kruipen.
• 🔴De zuurtegraad van de vagina stijgt (minder zuur), waardoor de omgeving minder vijandig is voor schadelijke bacteriën.
• 🔴De beschermende melkzuurbacteriën (lactobacillen) verdwijnen. Oestrogeen is namelijk onmisbaar voor de aanmaak en instandhouding van deze bacteriën: het zorgt ervoor dat de cellen van het vaginale slijmvlies glycogeen opslaan — de voedingsbron waarop lactobacillen leven en melkzuur produceren. Zonder voldoende oestrogeen daalt het glycogeengehalte, en kunnen lactobacillen zich niet handhaven. Daarmee verlies je niet alleen de bescherming van de vagina zelf, maar ook die van de plasbuis en de gehele zone tot aan het perineum: lactobacillen koloniseren namelijk via een dunne beschermfilm het gehele gebied van vagina naar vulva en perineum, precies de route waarlangs darmbacteriën zoals E. coli de blaas kunnen bereiken.
• 🔴Bacteriën als E. coli — de veroorzaker van de meeste blaasontstekingen — nemen de vrijgekomen ruimte in.
• ⚠️En dan grijpen veel vrouwen naar antibiotica — begrijpelijk, want de klachten zijn vervelend. Maar antibiotica vagen de vaginale flora compleet weg: de slechte bacteriën zijn weg, maar de beschermende lactobacillen ook. De deur staat daarna wagenwijd open voor de volgende golf slechte bacteriën. Het is water naar de zee dragen. Het duurt dan ook niet lang voor de volgende blaasontsteking zich weer aankondigt. Je hebt iets anders nodig — iets dat de oorzaak aanpakt.

Het resultaat: een vagina en blaas die veel kwetsbaarder zijn dan vroeger. En als de oorzaak niet wordt aangepakt, blijft dit patroon zich herhalen.

Waarom antibiotica het probleem alleen maar groter maakt

Antibiotica ruimen de bacteriën op die op dat moment de ontsteking veroorzaken. Dat is soms nodig, en zeker geen slechte keuze in acute gevallen. Maar als antibiotica steeds het enige wapen blijft, creëer je ongemerkt een vicieuze cirkel.

Hier is waarom:

En er is nóg een probleem: antibiotica verstoren ook je darmmicrobioom. En — dat is een uitgebreid onderwerp verderop in dit artikel — dat heeft op zijn beurt weer invloed op je weerstand en je immuunsysteem.

Wat helpt wél? Alles over vaginaal oestrogeen

Het goede nieuws: er is een behandeling die de oorzaak aanpakt. Vaginaal oestrogeen — in de vorm van een crème of ovules — brengt oestrogeen precies daar waar het nodig is: in het slijmvlies van vagina, plasbuis en blaas.

Wat vaginaal oestrogeen doet:

• ✅Het slijmvlies wordt dikker, soepeler en beter doorbloed — bacteriën kunnen minder makkelijk binnendringen.
• ✅De pH van de vagina daalt weer naar een gezond, zuur niveau — precies wat lactobacillen nodig hebben om te gedijen.
• ✅Het vaginale microbioom herstelt zich, waardoor de natuurlijke bescherming terugkeert.
• ✅Het slijmvlies van de plasbuis herstelt, waardoor bacteriën minder makkelijk de blaas bereiken.
• ✅Vaginaal oestrogeen zorgt voor de aanmaak van glycogeen in de cellen van het vaginale slijmvlies. Glycogeen is de ideale voedingsbodem voor beschermende lactobacillen (melkzuurbacteriën): zij zetten het om in melkzuur, dat de pH laag houdt en schadelijke bacteriën op afstand houdt. Precies dít wil je bereiken om terugkerende blaasontstekingen te voorkomen.
• ✅De kans op een volgende blaasontsteking neemt significant af.

Vaginaal oestrogeen werkt lokaal en komt nauwelijks in de bloedbaan terecht. Daardoor is het — in tegenstelling tot wat veel vrouwen denken — ook geschikt voor vrouwen die geen systemische hormoontherapie willen of kunnen gebruiken, of die al een periode van borstkanker achter de rug hebben (altijd overleggen met je arts).

In de meeste vaginale oestrogeenpreparaten zit estriol — en dat is niet zonder reden.

Waarom zit er estriol in vaginaal oestrogeen — en wat doet het precies?

In vaginale oestrogeen crèmes en ovules zit bijna altijd estriol — een specifieke vorm van oestrogeen. Dat is geen toeval. Estriol is de slimste keuze voor lokale toepassing, en hier is waarom.

In je lichaam zijn er twee soorten oestrogeenreceptoren: alfa en beta. Denk aan ze als twee verschillende stopcontacten. Alfa zit vooral in baarmoeder en borsten en stuurt groei aan. Beta zit vooral in de slijmvliezen — vagina, plasbuis, blaas en darm — en remt ontsteking.

Wat kun je zelf doen?

• 💊Bespreek vaginaal oestrogeen met je huisarts. Vraag specifiek naar een preparaat met estriol (zoals Gynomunal of Ovestin). Het is op recept verkrijgbaar en wordt regelmatig onderschat als behandeling bij terugkerende blaasontstekingen.
• 🦠Ondersteun je vaginale microbioom. Na een antibioticakuur, maar ook preventief, kan een vaginaal probioticum met lactobacillen helpen om de flora te herstellen.
• 💧Drink voldoende water. Minimaal 1,5 tot 2 liter per dag. Je blaas continu doorspoelen helpt bacteriën weg te houden.
• 🫐Cranberry-extract (in de vorm van PAC-A proanthocyanidinen) kan de hechting van E. coli aan de blaaswand verminderen. Let op de dosering: 36 mg PAC-A per dag is de effectieve dosering.
• 🚽Plassen na het vrijen. Dit spoelt bacteriën weg die tijdens het vrijen richting de plasbuis zijn verschoven.
• 🧴Vermijd zeep en parfum in het intiemgebied. Deze verstoren de pH en het microbioom, wat bacteriën extra kansen geeft.
• 🧬Kijk ook naar je darmen. Een gezond darmmicrobioom versterkt je algehele immuniteit en heeft via de darm-vaginale as ook invloed op je vaginale flora.

Supplementen die kunnen helpen

Vaginaal oestrogeen is de basis — maar deze supplementen kunnen daar goed naast worden ingezet om blaasontstekingen te voorkomen en je vaginale flora te ondersteunen. Vraag je arts of apotheker om advies bij twijfel.

Veelgestelde vragen

Misschien ook interessant

Vrouwenshop Online werkt samen met betrouwbare, erkende webshops met Webwinkel Keurmerk. Meer informatie via Pagina Veel gestelde Vragen.