Waarom heb jij wél 20 opvliegers per dag?
Twee vrouwen, dezelfde leeftijd, dezelfde overgang — en toch totaal verschillende ervaringen. Ik leg je uit hoe dat kan.
Ik krijg deze vraag vaak: "Hoe kan het dat mijn collega nauwelijks opvliegers heeft, en ik wel 20 keer per dag knalrood wegzak achter mijn bureau?" Het antwoord zit 'm niet in verbeelding of aanstellerij, maar in een combinatie van factoren die van vrouw tot vrouw verschillen.
In dit artikel neem ik je mee in wat er achter de schermen gebeurt. Elke vrouw is hormonaal uniek, heeft unieke genen en heeft een persoonlijke leefstijl, lichaamsgewicht en voedingspatroon. Geen enkele vrouw is dus gelijk.
Vrouwen die roken of regelmatig alcohol drinken, ervaren doorgaans méér en heftigere opvliegers. Gebruikte je lang de anticonceptiepil? Dan onderdrukte die juist je opvliegers zolang je hem slikte — maar bij het stoppen kunnen ze in alle hevigheid terugkomen. Bij vrouwen die erg lang de anticonceptiepil hebben gebruikt verkeerde het hormonale systeem als het ware langdurig in een soort winterslaap. Als je stopt met de pil, is je hormonale systeem volledig ontregeld en moet "ineens" weer aan het werk. Het is als het ware een hormonale shock als de synthetische hormonen van de pil ineens wegvallen, en dit kan echt tot meer opvliegers leiden.
In deze startfase van de overgang kunnen bio-identieke hormonen helpen om je hormonale systeem tijdelijk beter te reguleren. Je kunt de dosering aanpassen en afbouwen naarmate je langer in de postmenopauze bent en niet levenslang hormonen wilt gebruiken.
Waar komt een opvlieger eigenlijk vandaan?
Diep in je hersenen zit de hypothalamus: jouw persoonlijke thermostaat. Normaal houdt die je lichaamstemperatuur binnen een smalle bandbreedte stabiel. Tijdens de overgang dalen je oestrogeenspiegels grillig, en dat brengt die thermostaat in de war. Het gevolg: je hersenen denken dat je oververhit raakt, terwijl dat helemaal niet zo is. Je lichaam trekt vervolgens aan de noodrem — bloedvaten verwijden zich, je gaat zweten en je hart gaat sneller kloppen. Zo ontstaat een opvlieger.
5 redenen waarom de een er meer last van heeft dan de ander
Genetica
Hoe gevoelig jouw hypothalamus reageert op hormoonschommelingen, ligt voor een deel gewoon vast in je genen — net als bij je moeder of oma. Onderzoek laat zien dat vrouwen van wie de moeder veel en heftige opvliegers had, zelf ook een grotere kans hebben op datzelfde patroon. Ook je etnische achtergrond kan meespelen: sommige bevolkingsgroepen rapporteren gemiddeld meer opvliegers dan andere, wat duidt op een genetische component in hoe gevoelig je thermoregulatiesysteem is. Je kunt je genen niet veranderen, maar het is wel fijn om te weten dat het dus niet aan jou "ligt" als je meer last hebt dan een ander.
Je serotonine-huishouding
Serotonine helpt je thermostaat om kalm te blijven. Zit je serotonineaanmaak niet op peil doordat je oestrogeenspiegel daalt door de menopauze, dan reageert je lichaam sneller en heftiger op temperatuurschommelingen. Oestrogeen en serotonine werken namelijk nauw samen: oestrogeen stimuleert de aanmaak van serotonine en houdt de receptoren ervoor gevoelig. Zodra je oestrogeenspiegel daalt, daalt dus vaak ook je serotonineniveau mee — en wordt de thermostaat in je hypothalamus onvoorspelbaarder. Dit verklaart mede waarom opvliegers zo vaak samengaan met stemmingswisselingen: beide zijn een uiting van diezelfde verstoorde serotoninebalans.
Stressniveau
Chronische stress houdt je cortisol hoog, en dat versterkt de gevoeligheid van je thermostaat. Hoe meer stress, hoe feller de opvliegers vaak zijn. Plan je agenda daarom bewust minder vol en probeer stresssituaties op je werk of in je gezin zoveel mogelijk te minimaliseren. Wist je trouwens dat te weinig eten en een tekort aan eiwitten ook een stressreactie in je lichaam kunnen veroorzaken? Je lichaam ervaart een energie- of eiwittekort namelijk als een vorm van stress, en eiwitten zijn juist nodig om stressremmende stofjes in je hersenen aan te maken.
Leefstijl en voeding
Cafeine, alcohol, roken en pittig eten zijn bekende triggers. Vrouwen die hier veel van gebruiken, merken vaak meer en heftigere opvliegers. Ook voeding met veel suikers en weinig vezels kan een rol spelen: de sterkere bloedsuikerschommelingen die dit veroorzaakt, kunnen leiden tot meer opvliegers. Wist je trouwens dat te weinig eten en een tekort aan eiwitten ook een stressreactie in je lichaam kunnen veroorzaken? Je lichaam ervaart een energie- of eiwittekort namelijk als een vorm van stress, en eiwitten zijn juist nodig om stressremmende stofjes in je hersenen aan te maken.
Lichaamssamenstelling
Vetweefsel speelt een rol in hoe hormonen worden afgebroken en opgeslagen, wat van invloed kan zijn op de frequentie van opvliegers. Onderzoek laat zien dat vrouwen met meer lichaamsvet gemiddeld juist vaker en heviger last hebben van opvliegers — niet minder. Dat lijkt tegenstrijdig, want vetcellen maken zelf ook wat oestrogeen aan, maar vetweefsel werkt ook als een soort isolatielaag waardoor je lichaam warmte minder snel kwijt kan. Een gezond gewicht kan daardoor bijdragen aan minder opvliegers.
Bekende triggers op een rij
Hoe kun je werken aan deze aandachtspunten?
Onze ebooks helpen je hierbij — met heldere uitleg en een praktische aanpak per onderwerp om je Menopauzale Gezondheid maximaal te ondersteunen, want je lichaam heeft echt andere voedingsstoffen nodig vanaf de Menopauze:
Welke supplementen kunnen helpen?
Serotonine reguleert niet alleen je stemming, maar ook je interne thermostaat. Je lichaam maakt dit zelf aan uit de bouwstoffen tryptofaan/5-HTP en vitamine B6 — kom je hierin tekort, dan wordt je thermostaat gevoeliger voor opvliegers. Saffraan, serobooster en Probiotica kunnen elk op hun eigen manier bijdragen aan deze balans. Let op: saffraan mag niet in combinatie met antidepressiva gebruikt worden — overleg bij twijfel altijd met je huisarts. Bekijk hieronder de knoppen voor meer informatie:
Wat kun jij nu zelf doen?
Stop met te denken dat er niets te doen is aan opvliegers. Onderneem actie!
Niets doen en niets aanpassen aan je leefstijl en voeding verandert ook werkelijk niets en leidt niet tot minder opvliegers!
- Herken en vermijd je persoonlijke triggers (cafeine, alcohol, warme ruimtes, stress)
- Drink voldoende water gedurende de dag
- Kleed je in laagjes van ademende stof, zodat je snel kunt afkoelen
- Beweeg regelmatig — het helpt je hormoonhuishouding en je stressniveau
- Zorg voor voldoende tryptofaan/B6 in je voeding, bijvoorbeeld via noten, eieren, vis en peulvruchten
- Vermijd te veel vezelarme koolhydraten, suikers en snoep
- Start met saffraan, serobooster en probiotica en kijk na een maand wat het voor je doet! (Saffraan niet combineren met antidepressiva — overleg bij twijfel met je huisarts)
- Probeer wat af te vallen, bijvoorbeeld met hulp van onze ebooks
Blijven de opvliegers een grote impact houden op je dagelijks leven, ondanks aanpassingen in je leefstijl? Bespreek dit dan met je huisarts. Hormoontherapie of andere medische opties kunnen dan uitkomst bieden.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duren opvliegers gemiddeld?
Bij veel vrouwen houden opvliegers enkele jaren aan, bij sommigen zelfs 7 jaar of langer. Dit verschilt sterk per persoon.
Kan stress opvliegers erger maken?
Ja. Een verhoogd stressniveau kan je thermostaat gevoeliger maken, waardoor opvliegers vaker en heftiger optreden.
Helpt voeding echt tegen opvliegers?
Voeding met voldoende tryptofaan en B6 kan je serotonineaanmaak ondersteunen, wat kan bijdragen aan minder heftige opvliegers. Een saffraan- of serobooster-supplement bevat echter een optimaal afgestemde dosering die de aanmaak van serotonine maximaal ondersteunt. Let op: saffraan mag niet gecombineerd worden met antidepressiva — overleg bij twijfel altijd met je huisarts.
Wanneer moet ik naar de huisarts?
Als opvliegers je dagelijks functioneren flink beperken en jij alle tips en adviezen al hebt geprobeerd, is het verstandig dit met je (huis)arts te bespreken.
Zijn opvliegers bij iedere vrouw hetzelfde?
Nee, de frequentie en intensiteit verschillen sterk door onder andere genetica, leefstijl en stressniveau.
Meer lezen
Vrouwenshop Online werkt samen met betrouwbare, erkende webshops met Webwinkel Keurmerk. Meer informatie via Pagina Veel gestelde Vragen.